Юпқа чанг қобиғи
Жаҳон вақти ва хусусий вақт бўйича икки параметризация қобиқ радиуси билан вақт ўзгарувчиларини боғловчи физик шарт орқали туташтирилади.
МАТЕМАТИК ФИЗИКА
Параметрларга боғланишлар назарияси
Тизим ва унинг муҳитининг физик хоссаларини ифодаловчи параметрлар орасидаги боғланишларни аниқлаш ва ечиш учун умумий аппарат.
Муаммо
Физик назариялар динамик ўзгарувчилар орасидаги боғланишларни белгилайди, бироқ бу боғланишларни параметрлар бошқаради. Параметрлар комбинацияларида яширин қарамлик бўлса, уларни мустақил деб вариациялаш физик жиҳатдан зиддиятли манзарага олиб келиши мумкин.
Параметрлар таснифи
Мустақил параметр алоҳида физик хусусиятни ифодалайди. Тўлиқ боғлиқ параметр мустақил параметрлар орқали ифодаланади ва якуний формулалардан чиқарилиши керак. Қисман боғлиқ параметр боғлиқ ҳиссаларни янги физик мазмун билан бирлаштиради ва янги мустақил мазмун ажратилгунча тозаланиши керак.
Боғланишларни тозалаш тартиби
P(p₁,p₂,p₃;q) каби таркибий параметрда п₁, п₂ ва п₃ га боғлиқликлар кетма-кет чиқарилади ва охирида мустақил қ хусусияти қолади. Тизимни тавсифловчи сақланувчи катталиклар параметрга айланади, рухсат этилган вариациялар эса ҳосил бўлган боғланишларни ҳисобга олиши керак.
Релятивистик гравитацияга қўлланишлар
Ҳозирги ишлаб чиқиш усулни релятивистик коллапс ва компакт юлдузларга татбиқ этади: юпқа чанг қобиғи, дунёвий вақт гиперсиртларида тасвирланган чанг юлдузи, зарядланган, секин айланувчи ва заряд-айланиш комбинацияли тизимлар.
Мақсад
Мақсад ҳар бир алоҳида боғланиш усулининг тўлиқ янгилигига даъво қилиш эмас, балки боғлиқ параметрли тизимлар учун ягона математик-физик аппаратни шакллантириш, хусусий усулларни тизимлаштириш ва параметрлар билан нотўғри муомала туфайли келиб чиқадиган физик хатоларни олдини олишдир.
РЕЛЯТИВИСТИК ГРАВИТАЦИЯГА ҚЎЛЛАНИШЛАР
Ягона мисоллар кетма-кетлиги
Чанг юлдуз
Oppenheimer–Snyder қурилиши жаҳон вақти гиперсиртларида кўриб чиқилади ва ташқи Schwarzschild ечими билан тикиш параметр боғланишларини белгилайди.
Зарядланган юлдуз
Заряд ҳиссаси масса параметридан ажратилиб, физик жиҳатдан мустақил хусусиятлар мустақил ўзгартирилади.
Айланувчи юлдуз
Айланиш ҳиссаси ҳам худди шундай тозаланади: гравитацион эффектларни талқин қилишдан олдин боғлиқ комбинациялар чиқариб ташланади.
Заряд + айланиш
Биргаликдаги ҳолат заряд ва бурчак моментини мураккаб масса параметрлари орқали икки марта ҳисобламаслик учун босқичма-босқич тозалашни талаб қилади.
Боғланишларни сақловчи вариация
Сақланувчи катталиклар параметр бўлгач, вариациялар фақат рухсат этилган параметрлар остфазоси бўйлаб бажарилади.
Ишчи принцип: параметр мустақил деб қаралиши учун у ифодаловчи физик хусусият бошқа параметрларда аллақачон мавжуд ҳиссалардан ажратилган бўлиши керак.